Friday, May 22, 2026

Har yanzu Rayukan al,umma suna Kara shiga cikin hadari a arewacin Nigeria saboda rashin tsaro

.Arewa 

LABARAN HAƘƘIN ƊAN ADAM NA YAU: KARE RAYUKA, TSARO DA ADAALCI NA CI GABA DA JAN HANKALI

22 Mayu, 2026

Batun haƙƙin ɗan adam na ci gaba da kasancewa cikin manyan batutuwan da ake tattaunawa a Najeriya da duniya, musamman kan kariyar fararen hula, ‘yancin jama’a, da adalci. A kwanakin nan, an samu ƙarin kira daga ƙungiyoyi masu rajin kare haƙƙin ɗan adam kan muhimmancin bincike, gaskiya, da kare walwalar jama’a.

Najeriya: Tsaro da Kare Fararen Hula

A Najeriya, batutuwan tsaro da kariyar rayuka sun ci gaba da zama abin damuwa. Masu ruwa da tsaki suna kira da a tabbatar cewa matakan tsaro suna kare rayuwar fararen hula tare da mutunta doka da haƙƙin jama’a. Haka kuma ana ci gaba da tattaunawa kan ƙarfafa haɗin gwiwa wajen kare haƙƙin ɗan adam.

‘Yancin Jama’a da Adalci

Masana da ƙungiyoyin kare haƙƙi suna jaddada muhimmancin ‘yancin faɗar albarkacin baki, adalci, da bin doka. Wasu rahotanni sun nuna damuwa kan batutuwan ‘yancin jama’a da bukatar ƙarin kariya ga ƙungiyoyin farar hula.

Duniya: Kariya ga Masu Rauni

A wasu sassan duniya, batutuwan haƙƙin ɗan adam sun haɗa da kariyar ‘yan gudun hijira, rage cin zarafi, da taimakon jin ƙai ga al’ummomin da rikici ya shafa. Hukumomi da ƙungiyoyi na ci gaba da kira da a ƙarfafa adalci da kare rayuka.

**© Rahoton Labarai – Domin wayar da kai da ilimantarwa.**

Labaran Haƙƙin Ɗan Adam na Yau
Najeriya
A yau, batutuwan haƙƙin ɗan adam sun ci gaba da jan hankali a Najeriya, musamman game da tsaro, kariyar fararen hula, da walwalar jama’a. Rahotanni sun nuna cewa hare-hare da rikice-rikice a wasu yankuna na ci gaba da shafar rayuwar mutane, lamarin da ke haifar da ƙalubale ga matsuguni, abinci, da zaman lafiya.
Haka kuma, ana ci gaba da tattaunawa kan muhimmancin kare haƙƙin mata da yara, da kuma tabbatar da cewa duk wani mataki na tsaro yana bin doka da mutunta rayuwar jama’a.
Duniya
A matakin duniya, batutuwan haƙƙin ɗan adam sun haɗa da kariyar ‘yan gudun hijira, taimakon jin ƙai, da kare fararen hula a yankunan da ake fama da rikice-rikice. Ƙungiyoyi masu zaman kansu da hukumomi na ci gaba da kira da a ƙara ƙoƙari wajen rage cin zarafi da tabbatar da adalci.
Muhimmancin Kare Haƙƙin Ɗan Adam
Kare haƙƙin ɗan adam yana da muhimmanci wajen gina zaman lafiya, adalci, da ci gaban al’umma. Hakan ya haɗa da kare rayuka, tabbatar da ‘yancin faɗar albarkacin baki, da hana cin zarafi ga mata, yara, da sauran jama’a.
© Rahoton yau kan haƙƙin ɗan adam – an rubuta shi domin wayar da kai da ilimantarwa.

Kammalawa

Kare haƙƙin ɗan adam yana da matuƙar muhimmanci wajen samar da zaman lafiya, adalci, da ci gaban al’umma. Ana sa ran ƙarin matakai daga hukumomi da ƙungiyoyi domin rage cin zarafi da ƙarfafa kariyar jama’a.


By Salisu Umar Manta 

Zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 

Thursday, May 21, 2026

labarai da aka fi tattaunawa kan take hakkin fursunoni ko wadanda ake tsare da su a Najeriya:


Ga wasu labarai da aka fi tattaunawa kan take hakkin fursunoni ko wadanda ake tsare da su a Najeriya:

1. Cunkoson Gidajen Yari
Ana yawan rahotanni cewa gidajen yari a Najeriya suna cike da mutane fiye da kima. Wasu fursunoni suna rayuwa cikin matsanancin yanayi, rashin abinci mai kyau da kulawar lafiya.
2. Tsare Mutane Ba Tare da Shari’a Ba
Kungiyoyin kare hakkin dan Adam suna yawan korafi kan mutane da ake tsarewa na watanni ko shekaru ba tare da an kai su kotu ba, wanda ya saba da hakkin dan Adam.
3. Zargin Cin Zarafi daga Jami’an Tsaro
Akwai rahotanni kan duka, azabtarwa ko cin mutunci ga wasu da ake tsare da su yayin bincike ko tsarewa.
4. Mata da Yara a Tsare
Wasu rahotanni sun nuna damuwa kan kula da mata masu ciki, yara, ko kananan yara da ke cikin tsarewa tare da iyayensu.
5. Kiran Gyaran Tsarin Kurkuku
Kungiyoyi kamar National Human Rights Commission (NHRC) da sauran masu fafutuka suna kira da a gyara gidajen yari, a rage cunkoso, kuma a tabbatar da adalci ga wadanda ake tsare da su.
Muhimmin sako: Kowane mutum—even idan ana zarginsa da laifi—yana da hakkin a kula da shi cikin mutunci, a yi masa adalci, kuma a kai shi kotu cikin lokaci.

By salisu umar Manta zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 
Founder human rights news 

Wednesday, May 20, 2026

Cin zarafin mata da yara yana Kara karuwa a Nigeria


Mahimman Labarai na Yau da Kwanan Nan
1. Hari kan Makarantu: Yara Sama da 80 Sun Bace
A cikin makonni kadan da suka gabata, harin ‘yan bindiga da masu tayar da kayar baya ya kai ga sace yara fiye da 80 daga makarantu a jihohin Borno da Oyo. Wannan lamari ya jawo damuwa sosai, inda ƙungiyoyin kare haƙƙin dan adam suka yi kira ga gwamnati da ta dauki mataki na gaggawa domin ceto yara da hukunta masu laifi. �
AP News
2. Tashin Hankali da Cin Zarafin Mata Ya Karu
Rahotanni sun bayyana yadda cin zarafin mata da sauran nau’ikan fyade da tashin hankali ke karuwa a sassa daban‑daban na ƙasar, musamman a lokutan rikici da rashin tsaro. Masu fafutukar kare haƙƙin bil adama na nanata muhimmancin inganta tsaro da tabbatar da adalci ga mata da yara. �
Punch Newspapers
3. Mafarkin Mata da Yara: Sace Mata da Jarirai
Wasu hari da ‘yan bindiga suka kai a yankunan arewa maso gabas sun jawo sace mata da ƙanana, haɗe da jarirai, inda aka kai ga masu ci gaba da lalata rayuwar iyalai baki ɗaya. Wannan lamari na kara ƙara damuwa game da haƙƙin mata da yara a yankin. �
Al Jazeera
4. Ƙungiyoyi Na Nuna Damuwar Su Game da Cin Zarafi
Ƙungiyoyi kamar SOS Children’s Villages Nigeria sun bayyana matukar damuwa game da yawaitar sace yara, cin zarafi da kuma tasirin fasaha wajen zaluntar yara da mata, suna kira ga gwamnati da al’umma su haɗa kai wajen dakile wannan muguwar dabi’a. �
Businessday NG
📌 Muhimman Bayanan Taimako da Yanayi a Najeriya
🔹 A jihar Kano, rahotanni sun nuna cewa yawan koke‑koken cin zarafi da haƙƙin yara da mata ne ya mamaye jerin ƙorafe ƙorafe da Hukumar Kare Haƙƙin Dan Adam ta samu, ciki har da barin yara a bakin titi, duka a gida da kuma fyade. �
Businessday NG
🔹 Binciken UNICEF ya nuna cewa miliyoyin yara a Najeriya suna fuskantar tasirin rikici, sace su, kuma ana tilasta wasu karkashin aure ko aikin tilas, musamman a yankunan da rikici ya yi tsanani. �
UNICEF
🔹 A wasu jihohi kamar Lagos da Kaduna, an kirkiro cibiyoyi da shirye‑shirye na taimakon mata da yara da suka tsira daga fyade, ta’addanci, da cin zarafin fasaha, domin basu kariya da shawara ta musamman. �
Voice of Nigeria +1
🧠 Tarihi ko Al’umma Ba Su Yi Canji Zan Wa?
Al’amarin cin zarafi na mata da yara ba sabon abu bane a Najeriya — kasashen duniya sun sha nuna damuwa kan yadda har yanzu ana samun cin zarafin yara da mata, ciki har da sace‑sacen Chibok girls har shekaru sama da goma da suka wuce. Hukumar MDD ta nuna cewa har yanzu wasu yara mata suna cikin rashin sani da tallafi bayan an sako su daga kama. �
Nigerian Observatory For Human Rights
⚠️ Faɗakarwa wa Jama’a
Cin zarafin mata da yara yana da illoli masu muni ga lafiyar jiki da tunanin su.
Idan ka san ko ka ga wani ana cin zarafi, ka sanar da ‘yan sanda ko ƙungiyoyin tallafi nan take.
Tallafi ga waɗanda suka tsira daga irin wannan zalunci yana da matukar muhimmanci.

By Salisu Umar Manta zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 
salisuumarmanta@gmail.com

Tuesday, May 19, 2026

Labarin cin zarafin dan Adam na yau a Nigeria

Labaran Cin Zarafin Dan Adam Na Yau a Najeriya

Cin zarafin mata

Ga wasu daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi kare hakkin dan Adam a Najeriya a wannan lokaci:
1. Matsalar Cin Zarafi da Take Hakkin Jama'a
Rahotanni daga kafafen yada labarai sun nuna cewa har yanzu ana samun koke-koken cin zarafi daga jami’an tsaro da wasu masu iko a sassa daban-daban na Najeriya. Wasu kungiyoyin kare hakkin dan Adam suna kira da a kara tabbatar da adalci da bin doka. �
Aminiya
2. Rikicin Tsaro da Tasirin sa ga Fararen Hula
A wasu jihohin Arewa maso Gabas da Arewa maso Yamma, hare-haren ‘yan bindiga da rikice-rikicen tsaro na ci gaba da shafar rayuwar jama'a, inda ake samun mutuwar fararen hula da kuma raba mutane da muhallansu. �
TRT Afrika +1
3. Kungiyoyin Kare Hakkin Dan Adam na Neman Gwamnati Ta Dauki Mataki
Masu fafutukar kare hakkin bil’adama suna kira ga gwamnati da hukumomin tsaro su tabbatar da bin kundin tsarin mulki wajen kama mutane, bincike, da gudanar da shari’a domin kauce wa take hakkin jama’a. �
Aminiya
4. Matsalar Cin Zarafin Mata
Rahotanni sun nuna cewa matsalar cin zarafin mata da tashin hankali a cikin gida na ci gaba da karuwa a wasu yankuna, inda kungiyoyi ke wayar da kai kan bukatar kare mata da yara. �
Aminiya
Domin karin bayani za ka iya duba:
aminiya.ng⁠�
trtafrika.com⁠�
hrw.org⁠�

By salisu umar manta zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 

Human rights news 

Saturday, May 16, 2026

Labaran Yau Kan Take Hakkin Dan Adam a Najeriya

 Labaran Yau Kan Take Hakkin Dan Adam a Najeriya



Harin Jirgin Sama a Zamfara Ya Kashe Fararen Hula

Babban abin damuwa a harkar kare hakkin dan Adam a wannan makon shi ne rahoton kashe fararen hula da aka yi yayin harin jirgin saman soja a kasuwar Tumfa da ke yankin Zurmi a Jihar Zamfara. Kungiyar Amnesty International ta bayyana cewa sama da mutane 100 ciki har da mata da yara sun mutu. Rundunar sojin Najeriya ta tabbatar da kai harin amma ta musanta cewa an kai shi da gangan kan fararen hula. Kungiyoyin kare hakkin dan Adam suna neman a gudanar da bincike mai zaman kansa.

Hukumar NHRC Ta Nuna Damuwa Kan Yawaitar Take Hakki

Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kasa (NHRC) ta bayyana cewa an samu korafe-korafen take hakkin dan Adam sama da 659,000 a watanni ukun farko na shekarar 2026. Korafe-korafen sun hada da kashe-kashe, garkuwa da mutane, azabtarwa, cin zarafin mata, da tsare mutane ba bisa ka’ida ba a jihohi daban-daban na Najeriya.

Rahoton Amnesty Kan Rundunar “Tiger Base”

Kungiyar Amnesty International ta fitar da rahoto tana zargin rundunar yaki da masu garkuwa ta “Tiger Base” da ke Owerri da aikata azabtarwa, tsare mutane ba bisa doka ba, karbar kudi ta tilas, da kashe-kashe ba tare da shari’a ba. Kungiyar ta ce an tsare mutane da dama ba tare da an gurfanar da su a kotu ba tare da gallaza musu.

Damuwa Kan Rikicin Siyasa a Kano

Amnesty International ta kuma nuna damuwa kan karuwar rikice-rikicen siyasa a Kano bayan samun rahotannin hare-hare da kashe-kashe da ake dangantawa da ’yan daba na siyasa. Kungiyoyin kare hakkin dan Adam suna kira da a hukunta masu laifi tare da kare rayukan jama’a.

Zargin Kisan Wuce Gona da Iri a Delta

An kama wani jami’in dan sanda da ake zargi da kashe wani matashi mai suna Mene Ogidi a Jihar Delta bayan wani bidiyo ya bazu a kafafen sada zumunta. Masu fafutukar kare hakkin dan Adam sun bayyana lamarin a matsayin wani sabon misali na cin zarafin jama’a da jami’an tsaro ke yi.

Cin Zarafin Mata a Wani Biki a Delta

Hukumomi suna bincike kan rahotannin cin zarafin mata da fyade da aka yi yayin wani biki a Jihar Delta bayan wasu bidiyoyi sun bazu a intanet. Rahotanni sun ce an kama wasu daga cikin wadanda ake zargi.

Ci Gaba da Hare-hare da Garkuwa da Jama’a

Al’ummomi a jihohin Benue da Zamfara na ci gaba da fuskantar hare-hare, kashe-kashe, da garkuwa da mutane daga ’yan bindiga. Kungiyoyin kare hakkin dan Adam sun ce fararen hula ne ke ci gaba da zama manyan wadanda abin ya shafa.


### Labarin Cin Zarafin Mata a Wani Biki a Delta

 

Hukumomi a Jihar Delta suna gudanar da bincike kan rahotannin cin zarafin mata da fyade da aka yi yayin wani biki da aka gudanar a jihar. Rahotanni sun bayyana cewa wasu bidiyoyi da suka bazu a kafafen sada zumunta sun nuna yadda ake muzgunawa mata tare da cin zarafinsu a wajen taron.

 

Lamarin ya jawo cece-kuce sosai a tsakanin jama’a da kungiyoyin kare hakkin dan Adam, inda suka bukaci gwamnati da jami’an tsaro su tabbatar an hukunta duk wanda aka samu da hannu a wannan aika-aika.

 

Rahotanni sun kuma bayyana cewa jami’an tsaro sun kama wasu daga cikin wadanda ake zargi domin ci gaba da bincike. Kungiyoyin kare hakkin mata sun bayyana cewa irin wannan dabi’a babban take hakkin dan Adam ne kuma yana tauye martabar mata a cikin al’umma.

 

Masu fafutukar kare hakkin dan Adam suna kira ga gwamnati ta kara tsaurara matakan tsaro a wuraren bukukuwa tare da wayar da kan matasa kan muhimmancin mutunta hakkin mata da kare su daga duk wani nau’in cin zarafi.

 

“Hakkin mata hakkin dan Adam ne. Kare mata daga cin zarafi alhakin kowa ne.”


By salisu umar manta 

salisuumarmanta@gmail.com 

Zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 



Matsalar ‘Yan Gudun Hijira a Borno: Karuwar ‘Yan Gudun Hijira da Wahalhalu Masu Dorewa

 

          Mai duguri

Matsalar ‘Yan Gudun Hijira a Borno: Karuwar ‘Yan Gudun Hijira da Wahalhalu Masu Dorewa

Rana: Ci gaba da faruwa, ciki har da Mayu 2026

Takaitaccen Bayani:

Matsalar jin kai da ke addabar ‘yan gudun hijira (IDPs) a Jihar Borno da Arewa maso Gabashin Najeriya na ci gaba da zama babban abin damuwa yayin da rikici, rashin tsaro, da rashin matsuguni ke haifar da wahalhalu ga fararen hula.

Rikicin da ke haifar da hijira ya tilasta miliyoyin mutane barin gidajensu a Borno, Adamawa, da Yobe, inda ayyukan ta’addanci na kungiyoyi kamar Boko Haram da ISWAP ke tilasta fararen hula zuwa sansanonin ‘yan gudun hijira ko wuraren zama na wucin gadi. Wannan rikicin ya haifar da matsanancin karancin abinci, asarar hanyoyin samun rayuwa, da rashin samun ayyukan jin kai na asali, da kuma matsalolin tsaro ga iyalai da yara da suka kasance ‘yan gudun hijira. Kimanin mutu miliyan 2.3 ne aka tilasta barin gidajensu a Arewa maso Gabas, yayin da miliyoyi da dama ke fuskantar karancin abinci da bukatun jin kai. (wfp.org⁠�)

Hanyoyin jin kai sun kasance suna fuskantar kalubale mai girma, inda rashin kudade da raguwa kulawa daga kasa da kasa ke sanya wahalar tallafawa iyalai masu bukata ta kara tsanani. (thenewhumanitarian.org⁠�)

Sakamakon tashin hankali a yankin — ciki har da hare-hare kan makarantu, al’ummomi, da jami’an tsaro a Borno — yana ci gaba da kawo cikas ga zaman lafiya da kuma tilasta karin ‘yan gudun hijira da fuskantar matsalolin tsaro. (apnews.com⁠�)

Manyan matsaloli ga ‘yan gudun hijira a Borno sun hada da:

Ci gaba da karuwar hijira sakamakon rikici da hare-haren ‘yan ta’adda a kauyuka da birane. (wfp.org⁠�)

Rashin isasshen tallafi daga kungiyoyin jin kai da karancin kudi. (thenewhumanitarian.org⁠�)

Rashin tsaro mai dorewa wanda ke hana dawo da ‘yan gudun hijira cikin gida cikin aminci. (wfp.org⁠�)

Hujjoji / Madauwari

World Food Programme (WFP): Rahoto ya nuna kimanin mutu miliyan 2.3 ne aka tilasta barin gidajensu a Arewa maso Gabas da ke fama da karancin abinci da bukatun jin kai (ciki har da Borno). (wfp.org⁠�)

The New Humanitarian: Bincike ya nuna yadda tsarin tallafi na jin kai ke fuskantar matsin lamba da rikici ke kara tsananta wahala ga ‘yan gudun hijira. (thenewhumanitarian.org⁠�)

Associated Press (AP News): Sabbin hare-haren ‘yan ta’adda a Borno sun kara tabarbarewar tsaro da shafar al’ummomi. (apnews.com⁠�)


By salisu umar manta zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids 



Yan Sanda na Legas Sun Kama Matasa Masu Zanga-zanga

 Yan Sanda na Legas Sun Kama Matasa Masu Zanga-zanga



Rana: 16 Mayu 2026

Takaitaccen Bayani:

A cewar rahotannin kafofin watsa labarai na cikin gida, Kwamando na ‘Yan Sanda na Jihar Legas ya kama wasu matasa masu zanga-zanga wadanda suka gudanar da zanga-zanga cikin lumana a Legas Island, suna neman kyakkyawan shugabanci da ingantattun matakan tsaro. Masu zanga-zangar sun bayyana cewa dalilin zanga-zangar su shi ne jawo hankalin jama’a kan hauhawar rashin tsaro, rashin aikin yi, da rashin ingantaccen tsarin zamantakewa.

Kungiyoyin kare hakkin dan Adam, ciki har da Civil Society Legislative Advocacy Centre (CISLAC), sun yi Allah-wadai da kamun, suna bayyana shi a matsayin bai dace ba kuma a matsayin take hakkin taron lumana kamar yadda Sashe na 40 na Kundin Tsarin Mulki na Najeriya na 1999 ya tanada. ‘Yan sandan sun bayyana cewa kamun an yi shi ne don kiyaye zaman lafiya amma sun yi alkawarin cewa wadanda aka kama za a saki bayan an yi musu tambayoyi.

Madauwari / Hujjoji:

Premium Times Nigeria – “Lagos Police Detain Protesters Over Security, Governance Rally” (16 Mayu 2026)

Sahara Reporters – “Youth Activists Arrested in Lagos During Peaceful Protest” (16 Mayu 2026)

CISLAC Statement – “Arbitrary Arrests Violate Nigerians’ Right to Protest” (16 Mayu 2026)

Kundin Tsarin Mulki na Najeriya, Sashe na 40 – “Freedom of Assembly and Association”


Lagos Police Detain Youth Activists During Protest

Date: 16 May 2026

Summary:

According to local media reports, the Lagos State Police Command arrested several youth activists who were staging a peaceful protest in Lagos Island, demanding improved governance and better security measures. The protestors claimed their demonstrations were meant to highlight rising insecurity, unemployment, and poor social infrastructure.

Human rights groups, including the Civil Society Legislative Advocacy Centre (CISLAC), condemned the arrests, describing them as arbitrary and a violation of the right to peaceful assembly as guaranteed under Section 40 of the 1999 Nigerian Constitution. The police stated that the arrests were made to maintain public order but promised that the detained individuals would be released after questioning.

References:

Premium Times Nigeria – “Lagos Police Detain Protesters Over Security, Governance Rally” (16 May 2026)

Sahara Reporters – “Youth Activists Arrested in Lagos During Peaceful Protest” (16 May 2026)

CISLAC Statement – “Arbitrary Arrests Violate Nigerians’ Right to Protest” (16 May 2026)

Nigerian Constitution, Section 40 – “Freedom of Assembly and Association”


By salisu umar manta 

Zonal Secretary leadway Peace foundation for human rights aids